Voter Verification Portal : राहुल गांधींच्या टीकेनंतर निवडणूक आयोगाचा धडाकेबाज निर्णय; ऑनलाइन प्रक्रियेत मोठे बदल, पण का?

by Webdesk
24 Sep 2025

Source: Loksatta

निवडणूक आयोगाचा मोठा निर्णय : ई-साइन सुविधेची अट, राहुल गांधींच्या आरोपांनंतर ऑनलाइन प्रक्रियेत बदल

नवी दिल्ली : लोकसभेतील विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी गेल्या आठवड्यात दिल्लीमध्ये घेतलेल्या पत्रकार परिषदेत भाजप आणि केंद्रीय निवडणूक आयोगावर गंभीर आरोप केले. महाराष्ट्रातील राजुरा आणि कर्नाटकातील आलंद विधानसभा मतदारसंघात काही मतदारांची नावे गैरप्रकाराने वगळण्यात आली असल्याचा दावा करताना राहुल गांधी यांनी सांगितले की, त्यांच्या नावाने अर्ज करण्यात आले, मात्र त्यासाठी वापरलेला मोबाईल क्रमांक त्यांचा नसून इतर कोणाचाच होता. या आरोपांनंतर निवडणूक आयोग तातडीने सावध झाला असून त्यांनी मतदार नोंदणीसंबंधित ऑनलाइन प्रक्रियेत महत्त्वाचे बदल लागू केले आहेत.

आयोगाने आपल्या ECI Net पोर्टल आणि मोबाइल अॅपवर नवीन ‘ई-साइन’ सुविधा सुरू केली आहे. आता कोणत्याही मतदाराला नाव नोंदवण्यासाठी, दुरुस्ती करण्यासाठी किंवा नाव वगळण्यासाठी अर्ज करायचा असल्यास ही ई-साइन प्रक्रिया पूर्ण करणे बंधनकारक राहील.

ई-साइन प्रक्रिया कशी असेल?

निवडणूक आयोगाने स्पष्ट केले आहे की, ई-साइन नियमांनुसार अर्जदाराकडे आधार क्रमांकाशी लिंक असलेला मोबाईल नंबर असणे आवश्यक आहे. यामुळे अर्जदाराची ओळख पडताळणी होईल. आतापर्यंत अर्जदार फक्त EPIC (मतदार ओळखपत्र) क्रमांक टाकून अर्ज करू शकत होते. मात्र आता नाव नोंदवणे (फॉर्म ६), नाव वगळणे (फॉर्म ७) आणि दुरुस्ती (फॉर्म ८) या सर्व प्रक्रियांमध्ये ई-साइनची अट पाळावी लागेल.

अर्जदाराला फॉर्म भरल्यानंतर इलेक्ट्रॉनिक्स आणि माहिती तंत्रज्ञान मंत्रालयाच्या ई-साइन पोर्टलवर जावे लागेल. येथे आधार क्रमांक आणि ओटीपी टाकून प्रमाणीकरण करावे लागेल. आधारशी जोडलेल्या मोबाईलवर आलेला ओटीपी टाकल्यावर पडताळणी पूर्ण होईल. त्यानंतरच अर्जदार पुन्हा ECI Net पोर्टलवर परत येऊन आपला फॉर्म अंतिम स्वरूपात सादर करू शकेल.

या प्रक्रियेमुळे मतदार नोंदणीतील गैरप्रकार रोखले जातील आणि कर्नाटकातील आलंदमध्ये जे घडले तसे प्रकार पुन्हा होणार नाहीत, असा विश्वास आयोगाला आहे.

अर्ज करताना कोणकोणती माहिती द्यावी लागेल?

मतदार नोंदणी किंवा नाव वगळण्याच्या प्रक्रियेत अर्जदाराने संपूर्ण माहिती द्यावी लागेल. मृत्यू, स्थलांतर, भारतीय नागरिक नसणे किंवा १८ वर्षांखालील वय अशा कारणांमुळे नाव वगळण्याची विनंती करता येईल. मात्र यासाठी अर्जदाराने आधारकार्ड व त्याच्याशी लिंक असलेला मोबाईल क्रमांक नमूद करणे बंधनकारक आहे.

नाव दुरुस्ती अर्ज करताना आधारवरील नाव आणि मतदार यादीतील नाव एकसारखे असणे आवश्यक आहे. यामुळे पडताळणीची प्रक्रिया अधिक काटेकोर होईल.

राहुल गांधींचे आरोप आणि आयोगाचे उत्तर

राहुल गांधी यांनी पत्रकार परिषदेत सांगितले होते की, राजुरा आणि आलंद मतदारसंघांमध्ये मतदारांची नावे चुकीच्या पद्धतीने वगळली गेली. यामध्ये खोटे अर्ज दाखल करून त्यांच्याच नावाचा वापर करण्यात आला.

या आरोपांवर निवडणूक आयोगाने निवेदन काढत स्पष्ट केले की, “गैरसमज पसरवल्याप्रमाणे कोणत्याही नागरिकाचे नाव थेट ऑनलाइन वगळता येत नाही. संबंधित व्यक्तीचे म्हणणे न घेता नाव वगळले जात नाही. २०२३ मध्ये आलंद मतदारसंघातील ६,०१८ नावं वगळण्यासाठी अर्ज आले होते, त्यातील केवळ २४ अर्ज योग्य ठरले. उर्वरित ५,९९४ अर्ज फेटाळले गेले कारण संबंधित मतदार तेथेच राहत असल्याचे आमच्या तपासात निष्पन्न झाले.”

आयोगाने सांगितले की, अशा घटनांची चौकशी करण्यासाठी त्यांनी स्वतः एफआयआर दाखल केला होता. या पार्श्वभूमीवर आता मतदार नोंदणी प्रक्रियेत ई-साइन सुविधा अनिवार्य करण्यात आली आहे.

पार्श्वभूमी आणि पुढची दिशा

ECI Net पोर्टलमध्ये ४० हून अधिक अॅप्सचा समावेश आहे. यामध्ये २०१७ पासून सुरू असलेले ERONET (Electoral Registration Officers Network) पोर्टल देखील आहे. अर्जांची पडताळणी करताना बूथ लेव्हल ऑफिसर आणि निवडणूक नोंदणी अधिकारी यांची भूमिका महत्त्वाची असते.

नवीन ई-साइन प्रक्रियेमुळे मतदारांची नोंदणी अधिक पारदर्शक, सुरक्षित आणि फसवणूकविरहित होईल, असा विश्वास निवडणूक आयोगाने व्यक्त केला आहे.

Image Courtesy:

02 Jan 2026

BMC Elections

Voter Verification Portal : राहुल गांधींच्या टीकेनंतर निवडणूक आयोगाचा धडाकेबाज निर्णय; ऑनलाइन प्रक्रियेत मोठे बदल, पण का?

Related News

BMC Election: किती उमेदवारांचे अर्ज वैध, किती बाद? मुंबई महापालिकेत अखेर कितीजण मैदानात?

मुंबईकरांसाठी मोठी घोषणा: १० रुपयांचा नाश्ता आणि महिलांना १५०० रुपये, ज्युनिअर ठाकरेंचा महामेगाप्लान उघड

BMC निवडणूक: ठाकरे बंधूंची 227 उमेदवारांची अंतिम यादी जाहीर! तुमच्या प्रभागातून कोण मैदानात? पाहा सविस्तर

Mumbai civic polls: NCP to approach State Election Commission, alleges bias favouring BJP–Shiv Sena candidates