मुंबई महापालिका निवडणूक : इच्छुकांची धडधड वाढली! SC आणि ST साठी 17 प्रभागांवर आरक्षण जाहीर – यादी एकाच क्लिकमध्ये वाचा

by Webdesk
08 Oct 2025

मुंबई : आगामी मुंबई महानगरपालिका निवडणुकीची तयारी जोर धरू लागली आहे. निवडणुकीपूर्वी शहरातील प्रभागांचे आरक्षण निश्चित करण्यात आले असून, २०११ च्या जनगणनेच्या आधारे अनुसूचित जाती (SC) आणि अनुसूचित जमाती (ST) साठी राखीव प्रभागांची यादी जाहीर करण्यात आली आहे. एकूण १७ प्रभागांपैकी १५ प्रभाग अनुसूचित जातींसाठी आणि २ प्रभाग अनुसूचित जमातींसाठी राखीव ठेवण्यात आले आहेत. ज्याठिकाणी SC आणि ST लोकसंख्येचे प्रमाण जास्त आहे, त्या भागांनाच हे आरक्षण मिळाले आहे.

२०११ च्या जनगणनेनुसार, मुंबई शहराची एकूण लोकसंख्या १ कोटी २४ लाख ४२ हजार ३७३ इतकी आहे. यापैकी ८ लाख ३ हजार २३६ नागरिक अनुसूचित जातींमध्ये तर १ लाख २९ हजार ६५३ नागरिक अनुसूचित जमातींमध्ये मोडतात. या आकडेवारीचा विचार करूनच महानगरपालिकेने प्रभागनिहाय आरक्षणाची रचना तयार केली आहे.

अनुसूचित जातींसाठी राखीव प्रभाग कोणते?

अनुसूचित जातींसाठी राखीव ठरवलेले प्रभाग पुढीलप्रमाणे आहेत – वांद्रे पूर्व सरकारी वसाहत, एमआयजी कॉलनी (प्रभाग ९३), विक्रोळीतील कन्नमवार नगर (प्रभाग ११८), घाटकोपर पूर्वेतील गरोडिया नगर (प्रभाग १३३), टाटा नगर व गौतम नगर (प्रभाग १४०), गोवंडीतील अण्णाभाऊ साठे नगर (प्रभाग १४१), चेंबूरमधील अणुशक्ती नगर व बीएआरसी परिसर (प्रभाग १४६), आरसीएफ कॉलनी, चेंबूर (प्रभाग १४७), ठक्कर बाप्पा कॉलनी (प्रभाग १५१), चेंबूर गावठाण व पोस्टल कॉलनी (प्रभाग १५२), माहूल व्हिलेज व सुमन नगर (प्रभाग १५५), धारावी आगार व नेचर पार्क (प्रभाग १८३), धारावी व्हिलेज पूर्व व मुकुंद नगर (प्रभाग १८६), माटुंग लेबर कॅम्प (प्रभाग १८९), आर्थर रोड तुरुंग परिसर व धोबीघाट परिसर (प्रभाग १९९), तसेच ताडदेव आरटीओ रोड आणि चिखलवाडी (प्रभाग २१५).

या सर्व भागांमध्ये अनुसूचित जातींची लोकसंख्या तुलनेने अधिक असल्याने हे प्रभाग आरक्षित करण्यात आले आहेत. त्यामुळे या विभागांमध्ये आता स्थानिक इच्छुक उमेदवारांमध्ये उत्सुकता वाढली आहे.

अनुसूचित जमातींसाठी राखीव प्रभाग

अनुसूचित जमातींसाठी दोन प्रभाग राखीव ठेवले गेले आहेत — आरे कॉलनी आणि चित्रनगरी, गोरेगाव (प्रभाग ५३) तसेच वर्सोवा आणि साईनगर (प्रभाग ५९). या दोन्ही भागांमध्ये ST लोकसंख्येचे प्रमाण शहरातील इतर भागांच्या तुलनेत जास्त असल्याने ही राखीव प्रभागनिहाय रचना करण्यात आली आहे.

राजकीय वातावरण तापू लागले

मुंबई महापालिकेच्या प्रभागरचनेला राज्य निवडणूक आयोगाची मंजुरी मिळाल्यानंतर आता सर्वांचे लक्ष आरक्षण सोडतीकडे लागले आहे. निवडणुकीसाठी २०११ च्या जनगणनेच्या आधारेच आरक्षण ठरवले जाणार असल्याचे प्रशासनाने स्पष्ट केले असून, त्यासंबंधीचे तपशीलही जाहीर करण्यात आले आहेत. त्यामुळे निवडणुकीची उलटी गणना आता सुरू झाली आहे.

दरम्यान, एकेकाळी महापालिकेवर सत्ता गाजवणाऱ्या अनेक माजी नगरसेवकांचीही धडधड वाढली आहे. कारण आरक्षणामुळे त्यांचा पूर्वीचा प्रभाग बदलण्याची किंवा दुसऱ्या गटासाठी राखीव ठरण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. त्यामुळे काही इच्छुक उमेदवार आधीच नव्या प्रभागांचा अभ्यास करत आहेत, तर काहींनी पक्षांतर्गत संपर्क वाढवायला सुरुवात केली आहे.

राजकीय पक्षांच्या स्तरावरदेखील हालचाली वेगाने सुरू झाल्या आहेत. निवडणुकीच्या पार्श्वभूमीवर शिवसेना (उद्धव बाळासाहेब ठाकरे), भाजप, राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरद पवार गट), काँग्रेस तसेच मनसे या पक्षांनी आपल्या कार्यकर्त्यांना सज्ज राहण्याचे आदेश दिले आहेत. यंदाच्या निवडणुका विशेषतः आरक्षण रचनेमुळे अधिक चुरशीच्या होणार असल्याचे राजकीय निरीक्षकांचे म्हणणे आहे.

अंतिम तयारीकडे महानगरपालिका सज्ज

राज्य निवडणूक आयोगाने नुकत्याच अंतिम प्रभाग सीमारेषा व लोकसंख्या तक्ते मंजूर केल्यानंतर, आता निवडणुकीच्या प्रक्रियेत पुढील टप्पा म्हणजे आरक्षण सोडत हा राहिला आहे. दिवाळीनंतर ही सोडत जाहीर होण्याची शक्यता व्यक्त केली जात असून, त्यानंतर निवडणुकीच्या तारखाही जाहीर होतील अशी अपेक्षा आहे.

गेल्या तीन वर्षांपासून प्रशासकांच्या ताब्यात असलेल्या मुंबई महानगरपालिकेला आता नव्या निवडणुकीतून नवे लोकप्रतिनिधी मिळतील. त्यामुळे शहराच्या प्रशासनिक तसेच राजकीय पातळीवर मोठे बदल घडू शकतात. त्यामुळे आरक्षणाच्या या नव्या यादीने मुंबईच्या राजकारणात पुन्हा एकदा उत्सुकता, तणाव आणि चुरस निर्माण केली आहे.

एकंदरीत, SC-ST आरक्षण ठरल्याने आता निवडणुकीचा जाहीर कार्यक्रम जाहीर होण्याचीच प्रतीक्षा आहे. उमेदवारांची धडपड, राजकीय हालचाली आणि प्रचारयंत्रणा यामुळे मुंबईत पुन्हा एकदा निवडणुकीचे तापमान वाढले आहे.

Image Courtesy:

02 Jan 2026

BMC Elections

मुंबई महापालिका निवडणूक : इच्छुकांची धडधड वाढली! SC आणि ST साठी 17 प्रभागांवर आरक्षण जाहीर – यादी एकाच क्लिकमध्ये वाचा

Related News

BMC Election: किती उमेदवारांचे अर्ज वैध, किती बाद? मुंबई महापालिकेत अखेर कितीजण मैदानात?

मुंबईकरांसाठी मोठी घोषणा: १० रुपयांचा नाश्ता आणि महिलांना १५०० रुपये, ज्युनिअर ठाकरेंचा महामेगाप्लान उघड

BMC निवडणूक: ठाकरे बंधूंची 227 उमेदवारांची अंतिम यादी जाहीर! तुमच्या प्रभागातून कोण मैदानात? पाहा सविस्तर

Mumbai civic polls: NCP to approach State Election Commission, alleges bias favouring BJP–Shiv Sena candidates