BMC Elections

स्थानिक स्वराज्य निवडणुका : नगर परिषद व नगरपालिकांच्या निकालावर अखेर स्पष्टता — सुप्रीम कोर्टातून मोठा निर्णय बाहेर!

  • by Webdesk
  • 05 Dec 2025

Source: News 18 Marathi

 

नवी दिल्ली : महाराष्ट्रात यंदा नगर पंचायत आणि नगर परिषद निवडणुकांदरम्यान असा गोंधळ दिसून आला आहे जो अनेक दशकांनंतर प्रथमच अनुभवायला मिळत आहे. दुबार मतदार यादी, आरक्षणातील बदल, न्यायालयीन अडथळे आणि तांत्रिक त्रुटीमुळे निवडणूक प्रक्रिया सतत विवादात राहिली. परिस्थिती अशी झाली की मतदान सुरू असताना नागपूर खंडपीठाने सर्व नगर परिषद आणि नगर पालिका निवडणुकांची मतमोजणी थेट २१ डिसेंबर रोजीच घेण्याचा आदेश दिला. या निर्णयामुळे राज्यातील राजकीय वातावरण अधिक तापले आणि अनेक उमेदवारांनी न्यायालयीन निर्णयाला विरोध करत सरळ सर्वोच्च न्यायालयाची दारं ठोठावली. या पार्श्वभूमीवर आज सुप्रीम कोर्टाने दिलेल्या निकालामुळे निवडणूक प्रक्रियेबाबत मोठे चित्र स्पष्ट झाले आहे.
 
महाराष्ट्रातील नगर परिषद आणि नगर पंचायत निवडणुकांसंदर्भात दाखल झालेल्या याचिकेवर सर्वोच्च न्यायालयाने सुनावणी घेत नागपूर खंडपीठाचा निर्णय पूर्णपणे कायम ठेवला. त्यामुळे २ डिसेंबर रोजी पार पडलेल्या निवडणुकीचा निकाल आणि २० डिसेंबरला होणाऱ्या मतदानाचा निकाल दोन्ही २१ डिसेंबरलाच जाहीर करण्यात येणार आहेत हे आता अंतिम झाले आहे. २ डिसेंबरला मतदान झाल्यानंतरही मतमोजणी जवळपास तीन आठवडे पुढे ढकलण्याचा निर्णय चुकीचा असल्याची नाराजी उमेदवार, कार्यकर्ते आणि नागरिकांकडून व्यक्त होत होती. मतमोजणी तात्काळ घेण्याची मागणी जोरदारपणे केली जात असतानाही सर्वोच्च न्यायालयाने मतमोजणीच्या तारखेत कोणताही बदल करण्यास नकार दिला आहे. त्यामुळे २१ डिसेंबरला राज्याचे राजकीय गणित पूर्णपणे बदलू शकते.
 
न्यायालयाच्या सुनावणीत आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा स्पष्ट करण्यात आला. स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका कोणत्याही परिस्थितीत ३१ जानेवारी २०२६ पूर्वी पूर्ण केल्या जाणे आवश्यक आहे, असे सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्टपणे नमूद केले. न्यायालयाने हे सुद्धा स्पष्ट केले की हायकोर्टात प्रलंबित असलेल्या याचिका किंवा नंतर दाखल होणार्या नवीन याचिका निवडणूक वेळापत्रकात कोणत्याही प्रकारे अडथळा निर्माण करू नयेत. आतापर्यंत विविध न्यायालयीन आदेशांमुळे निवडणुकांमध्ये झालेला विलंब आता पुन्हा घडता कामा नये असा स्पष्ट संदेश सर्वोच्च न्यायालयाकडून देण्यात आला. त्यामुळे राज्य निवडणूक आयोगाला पुढील निवडणूक प्रक्रिया वेळेत आणि कोणत्याही व्यत्ययाशिवाय पार पाडण्याची सक्ती झाली आहे.
 
सुधारित निवडणूक कार्यक्रमानुसार २४ नगर परिषद आणि नगरपंचायतींच्या अध्यक्षपदांसह सर्व सदस्य पदांसाठी तसेच ७६ नगर परिषद व नगरपंचायतींमधील एकूण १५४ सदस्य पदांसाठी मतदान २० डिसेंबर २०२५ रोजी होणार आहे. या सर्व ठिकाणी २१ डिसेंबर २०२५ रोजी सकाळी १० वाजल्यापासून मतमोजणी सुरू केली जाईल आणि दिवसभरात निकाल जाहीर केले जातील. त्यामुळे २१ डिसेंबर हा राज्यातील स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या राजकारणासाठी निर्णायक दिवस ठरणार आहे.
 
याच दरम्यान मुंबई उच्च न्यायालयाच्या औरंगाबाद खंडपीठात गुरुवारी झालेल्या सुनावणीत राज्य निवडणूक आयोगाची कडक शब्दांत कानउघाडणी करण्यात आली. निवडणूक आयोगाने अखेरच्या क्षणी निवडणुका पुढे ढकलण्याचा निर्णय घेऊन अत्यंत गैरजबाबदार भूमिका बजावली असल्याचे खंडपीठाने स्पष्टपणे म्हटले. न्यायमूर्ती विभा कंकणवाडी आणि न्यायमूर्ती हितेन वेणेगावकर यांच्या खंडपीठाने आयोगाने वेळापत्रकाचा आदर करणे आवश्यक असताना अकारण निवडणूक विलंबित करणारा निर्णय घेतला, अशी तीव्र टीका केली. कोणतीही आपत्कालीन परिस्थिती नसताना मतदान लांबणीवर टाकणे योग्य नव्हते आणि आयोगाने संपूर्ण निवडणूक कॅलेंडर व्यवस्थित पाळायला हवे होते, असा कठोर निरीग्रह न्यायालयाने नोंदवला.
 
या सर्व घटनाक्रमामुळे महाराष्ट्रातील स्थानिक स्वराज्य निवडणुकांचे चित्र आता स्पष्ट झाले आहे. सुप्रीम कोर्टाच्या अंतिम निर्णयानंतर मतमोजणीची तारीख बदलण्याची शक्यता पूर्णपणे संपुष्टात आली असून राज्यभरातील राजकीय पक्ष, उमेदवार आणि मतदारांची नजर आता २१ डिसेंबरच्या निकालाकडे लागून आहे. अनेक वर्षांपासून विविध कारणांनी प्रलंबित असलेल्या स्थानिक स्वराज्य निवडणुका अखेर निश्चित वेळेत पूर्ण होणार असल्याने प्रशासन, राजकीय पक्ष आणि मतदार या तिघांच्याही अपेक्षा व उत्सुकता शिगेला पोहोचल्या आहेत. २१ डिसेंबरला येणारा निकाल महाराष्ट्रातील अनेक शहरांतील सत्ता समीकरणे बदलू शकतो, आणि त्यानंतर ३१ जानेवारी २०२६ पूर्वी राज्यातील सर्वच स्थानिक संस्थांची निवडणूक प्रक्रिया पूर्ण होणार असल्याने पुढील काही महिने महाराष्ट्रातील राजकीय वातावरण अत्यंत तापलेले पाहायला मिळणार आहे.
 

 

Share

Image Courtesy:

This article is based on publicly available information from credible sources (as mentioned above) and has been restructured using a combination of AI tools and manual editorial inputs to enhance clarity and readability. While we aim to maintain accuracy, there may be unintentional errors or misinterpretations. If you come across any incorrect or misleading information, please report it to us at info@bmcelections.com.