Kabutarkhana: महापालिकेच्या कबुतरखान्याच्या निर्णयाविरोधात नागरिकांचा संताप; ठिकठिकाणी निदर्शने

by Webdesk
08 Nov 2025

मुंबई : कबुतरांच्या विष्ठेमुळे उद्भवणाऱ्या श्वसनासंबंधी आणि इतर गंभीर आजारांचा विचार करून मुंबई उच्च न्यायालयाने शहरातील सर्व कबुतरखाने तातडीने बंद करण्याचे आदेश दिले होते. तथापि, या आदेशानंतरही बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने ऐरोली–मुलुंड जकात नाका परिसरात नवीन कबुतरखान्यासाठी जागा निश्चित केल्याची माहिती समोर आली आहे. या निर्णयामुळे स्थानिक रहिवाशांमध्ये तीव्र नाराजी पसरली असून, “मुलुंडमध्ये कबुतरखाना नकोच!” असा नारा देत नागरिकांनी गुरुवारी (ता. ६) सायंकाळी मुलुंड पूर्व रेल्वे स्थानक परिसरात एकत्र येऊन जोरदार निदर्शने केली.

ऐरोली-मुलुंड लिंक रोड हा मुंबई आणि नवी मुंबईला जोडणारा अत्यंत महत्त्वाचा आणि गजबजलेला मार्ग आहे. या मार्गावर कबुतरांना दाणे टाकण्यासाठी परवानगी दिल्यास येथे मोठ्या प्रमाणात पक्षी गोळा होतील, असा स्थानिकांचा दावा आहे. त्यांच्या मते, अचानक उडणाऱ्या कबुतरांमुळे वाहतुकीला अडथळा निर्माण होईल आणि विशेषतः दुचाकीस्वारांसाठी अपघाताचा धोका वाढेल. या भागातील वाहतूक आधीच दाट असून, आणखी धोके निर्माण होण्याची शक्यता नागरिकांनी व्यक्त केली.

स्थानिक नागरिकांनी केवळ वाहतुकीचाच नव्हे, तर पर्यावरणीय संतुलनाचाही प्रश्न उपस्थित केला आहे. सामाजिक कार्यकर्ते अॅड. सागर देवरे यांनी सांगितले की, “कबुतरखान्यामुळे फक्त वाहतूकच धोक्यात येणार नाही, तर जवळच असलेल्या क्रीक फ्लेमिंगो अभयारण्यावरही गंभीर परिणाम होऊ शकतो.” राज्य सरकारने २०१५ मध्ये सुमारे १७ चौरस किलोमीटर क्षेत्राला अभयारण्य घोषित केले आहे, जिथे दरवर्षी २०० हून अधिक स्थलांतरित पक्षी येतात. अशा ठिकाणी कबुतरांची वाढ झाल्यास स्थलांतरित पक्ष्यांच्या नैसर्गिक अधिवासात व्यत्यय निर्माण होईल, असे त्यांनी स्पष्ट केले.

महापालिकेच्या या निर्णयाविरोधात रहिवाशांनी तीव्र भूमिका घेतली आहे. त्यांच्या मते, हा निर्णय स्थानिकांच्या सुरक्षेचा, आरोग्याचा आणि पर्यावरणाचा विचार न करता घेतला गेला आहे. नागरिकांनी इशारा दिला आहे की, जर पालिकेने मुलुंडकरांच्या आक्षेपांकडे दुर्लक्ष करून कबुतरखाना सुरू करण्याचा प्रयत्न केला, तर ते प्रत्यक्ष त्या ठिकाणी जाऊन मोठ्या प्रमाणावर आंदोलन करतील. तसेच, हा निर्णय रद्द करण्यासाठी ते न्यायालयात हस्तक्षेप याचिका दाखल करण्याचाही विचार करत आहेत.

कबुतरखान्यांविरोधात यापूर्वीही अनेक तक्रारी करण्यात आल्या होत्या. आरोग्य तज्ज्ञांनी वारंवार सांगितले आहे की, कबुतरांच्या विष्ठेमुळे वातावरणात विषारी जीवाणू आणि बुरशी पसरतात, ज्यामुळे ‘हायपरसेंसिटिव्ह न्यूमोनायटिस’ आणि इतर श्वसनाचे आजार होतात. मुलुंड परिसरात मोठ्या प्रमाणात निवासी इमारती आणि व्यावसायिक संकुले असल्याने या आजारांचा धोका अधिक वाढू शकतो, असेही स्थानिक आरोग्य विभागाचे म्हणणे आहे.

स्थानिक पर्यावरणप्रेमी आणि नागरिक संघटनांनीही या निर्णयावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले आहे. “महापालिका पर्यावरण संवर्धनाचे धोरण आखते आणि दुसरीकडे असे निर्णय घेते, हे परस्परविरोधी आहे,” असे नागरिक संघटनेच्या एका प्रतिनिधीने सांगितले. काही रहिवाशांनी हेही सुचवले की, कबुतरांना दाणे टाकण्यासाठी वेगळी सुरक्षित जागा निश्चित करावी, परंतु ती रहिवासी आणि वाहतूक क्षेत्रापासून दूर असावी.

महापालिकेच्या अधिकाऱ्यांकडून या विषयावर अद्याप अधिकृत प्रतिक्रिया मिळालेली नाही. मात्र, नागरिकांच्या संतापामुळे आणि निदर्शनांमुळे प्रशासनावर दबाव निर्माण झाला आहे. ऐरोली-मुलुंड परिसरातील लोकांनी एकमुखाने सांगितले की, त्यांचा विरोध फक्त कबुतरांविरुद्ध नाही, तर आरोग्य आणि सुरक्षेशी संबंधित जोखीम टाळण्यासाठी आहे. शहरात वाढत्या प्रदूषणाच्या पार्श्वभूमीवर अशा प्रकारच्या निर्णयांनी नागरिकांच्या जीवनमानावर विपरीत परिणाम होऊ शकतो, असा इशारा स्थानिकांनी दिला आहे. “महापालिकेने हा निर्णय पुनर्विचारासाठी मागे घ्यावा आणि स्थानिकांसोबत चर्चा करून योग्य तो पर्याय शोधावा,” अशी मागणी नागरिकांनी केली.

या सर्व घडामोडींमुळे मुलुंड परिसरातील वातावरण तणावपूर्ण झाले असून, येत्या काही दिवसांत महापालिकेची भूमिका काय असेल, याकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. स्थानिकांच्या निदर्शनांनी प्रशासनाला धक्का बसला असून, या मुद्द्यावर पुढील काय कारवाई होते, हे पाहणे उत्सुकतेचे ठरेल.

Image Courtesy:

02 Jan 2026

BMC Elections

Kabutarkhana: महापालिकेच्या कबुतरखान्याच्या निर्णयाविरोधात नागरिकांचा संताप; ठिकठिकाणी निदर्शने

Related News

BMC Election: किती उमेदवारांचे अर्ज वैध, किती बाद? मुंबई महापालिकेत अखेर कितीजण मैदानात?

मुंबईकरांसाठी मोठी घोषणा: १० रुपयांचा नाश्ता आणि महिलांना १५०० रुपये, ज्युनिअर ठाकरेंचा महामेगाप्लान उघड

BMC निवडणूक: ठाकरे बंधूंची 227 उमेदवारांची अंतिम यादी जाहीर! तुमच्या प्रभागातून कोण मैदानात? पाहा सविस्तर

Mumbai civic polls: NCP to approach State Election Commission, alleges bias favouring BJP–Shiv Sena candidates