BMC Election Reservation: मुंबई महापालिकेच्या २२७ पैकी फक्त ७५ जागा खुल्या गटासाठी; अनेक दिग्गजांची झोप उडाली!

by Webdesk
11 Nov 2025

मुंबई : राज्यातील सर्वात मोठ्या आणि प्रतिष्ठित महानगरपालिकेच्या निवडणुकीसाठी आजचा दिवस अत्यंत निर्णायक ठरणार आहे. मुंबई महानगरपालिकेच्या २२७ प्रभागांच्या आरक्षणाची सोडत आज काढण्यात येणार असून, या सोडतीकडे सर्वांचे लक्ष लागले आहे. आपल्या प्रभागाचे आरक्षण कायम राहावे आणि निवडणुकीत पुन्हा संधी मिळावी यासाठी अनेक दिग्गज नेत्यांनी देवाला साकडं घातल्याची चर्चा राजकीय वर्तुळात रंगली आहे. मुंबई महानगरपालिका ही देशातील सर्वात श्रीमंत आणि प्रभावशाली स्थानिक संस्था असल्याने या निवडणुकीचे राजकीय महत्त्व अधिक आहे.

आजच्या सोडतीचा निकाल अनेकांच्या राजकीय भवितव्यावर थेट परिणाम करणार आहे. काही प्रभाग आरक्षित झाल्याने विद्यमान नगरसेवकांना आपला वॉर्ड सोडून दुसरीकडे प्रयत्न करावे लागतील, तर काही नवीन चेहऱ्यांना संधी मिळण्याची शक्यता आहे. एकूण २२७ प्रभागांपैकी ७४ जागा खुल्या गटासाठी राखीव असणार आहेत. त्यामुळे निवडणूक समीकरणे आणि उमेदवारीची मांडणी नव्याने घडण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.

मागील काही वर्षांपासून महानगरपालिका निवडणुका रखडलेल्या आहेत. सर्वोच्च न्यायालयाने राज्य सरकारला निर्देश दिले होते की, महाराष्ट्रातील सर्व स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या निवडणुका ३१ जानेवारी २०२५ पर्यंत पूर्ण कराव्यात. त्या आदेशानंतर राज्य निवडणूक आयोगाने निवडणुकीची तयारी सुरू केली. त्याच पार्श्वभूमीवर आज होणारी आरक्षण सोडत हा निवडणूक प्रक्रियेतील एक महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो.

मुंबई महानगरपालिकेची ही सोडत आज, ११ नोव्हेंबर रोजी, वांद्रे पश्चिम येथील बालगंधर्व रंगमंदिर सभागृहात पार पडणार आहे. या सोडतीच्या प्रक्रियेला सर्व प्रमुख राजकीय पक्ष, इच्छुक उमेदवार आणि नागरिक उत्सुकतेने पाहत आहेत. महापालिकेतील एकूण २२७ जागांपैकी ५० टक्के जागा महिलांसाठी आरक्षित राहणार आहेत. म्हणजेच या निवडणुकीत महिलांची भूमिका आणि संख्यात्मक उपस्थिती दोन्ही मोठ्या प्रमाणावर वाढणार आहे.

आरक्षण सोडतीची प्रक्रिया कशी असेल?

सोडतीच्या प्रक्रियेबाबत महापालिका प्रशासनाने सविस्तर मार्गदर्शक तत्त्वे निश्चित केली आहेत.

सर्वप्रथम अनुसूचित जाती (SC) आणि अनुसूचित जमाती (ST) या प्रवर्गातील प्रभागांची आरक्षण प्रक्रिया केली जाईल. लोकसंख्येच्या प्रमाणानुसार या प्रवर्गांमधील महिला आणि पुरुष प्रभाग निश्चित केले जातील.

त्यानंतर उर्वरित २१० प्रभागांमधून मागासवर्ग (OBC) प्रवर्गासाठी ५१ चिठ्ठ्या काढल्या जातील.

या ६१ राखीव प्रभागांपैकी प्रथम ३१ जागा महिलांसाठी आणि उर्वरित ३० जागा पुरुषांसाठी राखीव केल्या जातील.

शेवटी, उर्वरित १४९ प्रभागांपैकी प्रथम ७४ प्रभाग महिलांसाठी आरक्षित राहतील आणि उर्वरित ७५ प्रभाग हे खुल्या गटातील पुरुषांसाठी राखीव असतील.

या प्रक्रियेनुसार, आरक्षणाचे गणित पूर्ण पारदर्शकपणे आणि यादृच्छिक पद्धतीने ठरवले जाईल.

आरक्षणाचे तपशीलवार विभाजन

मुंबई महानगरपालिकेतील एकूण २२७ प्रभागांचे आरक्षण खालीलप्रमाणे असेल —

१. अनुसूचित जाती (SC) प्रवर्गासाठी – एकूण १५ जागा

महिला प्रभाग: ८

पुरुष प्रभाग: ७

२. अनुसूचित जमाती (ST) प्रवर्गासाठी – एकूण २ जागा

महिला प्रभाग: १

पुरुष प्रभाग: १

३. नागरिकांचा मागासवर्ग (OBC) – एकूण ६१ जागा

महिला प्रभाग: ३१

पुरुष प्रभाग: ३०

४. सर्वसाधारण (Open Category) – एकूण १४९ जागा

महिला प्रभाग: ७४

पुरुष प्रभाग: ७५

या आरक्षण पद्धतीनुसार, महिलांना एकूण ५० टक्के प्रतिनिधित्व मिळणार असून, हे स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या राजकारणातील एक मोठे पाऊल मानले जात आहे.

राजकीय समीकरणांवर मोठा परिणाम

या सोडतीचा परिणाम मुंबईतील सर्व प्रमुख राजकीय पक्षांवर होणार आहे. शिवसेना (उद्धव ठाकरे गट), शिवसेना (एकनाथ शिंदे गट), भाजपा, काँग्रेस, राष्ट्रवादी काँग्रेस (शरद पवार आणि अजित पवार गट) तसेच मनसे या सर्व पक्षांच्या रणनीतीवर या सोडतीचे परिणाम होतील.

ज्या वॉर्डांवर दिग्गज नेत्यांचा मजबूत प्रभाव आहे, ते वॉर्ड आरक्षित झाल्यास त्यांच्या निवडणुकीच्या संधींवर परिणाम होऊ शकतो. काही ठिकाणी महिला आरक्षण लागू झाल्यास, माजी नगरसेवक स्वतःच्या पत्नींना किंवा महिला नातेवाईकांना उमेदवारी देण्याची शक्यता व्यक्त होत आहे.

राजकीय जाणकारांच्या मते, खुल्या गटातील केवळ ७५ जागा उरल्याने स्पर्धा अधिक तीव्र होणार आहे. अनेक इच्छुकांना नवीन वॉर्ड शोधावे लागतील किंवा पक्षांतर्गत चर्चेतून नवीन रणनीती आखावी लागेल.

सोडतीनंतर वाढणार राजकीय तापमान

आरक्षण सोडतीनंतर मुंबईतील राजकीय वातावरण आणखी तापेल, अशी चिन्हे आहेत. अनेक नेते व कार्यकर्ते आपले राजकीय समीकरण नव्याने मांडतील, तर काही प्रभागांत पक्षांतराच्या शक्यताही वर्तवल्या जात आहेत.

या पार्श्वभूमीवर, मुंबई महापालिकेची आरक्षण सोडत ही केवळ प्रशासकीय प्रक्रिया नसून, येत्या निवडणुकीच्या राजकीय चित्राची पहिली झलक ठरणार आहे. आजच्या या सोडतीतून अनेकांचे राजकीय भवितव्य ठरणार असून, महाराष्ट्राच्या स्थानिक राजकारणात नव्या घडामोडी घडण्याची शक्यता आहे.

Image Courtesy:

02 Jan 2026

BMC Elections

BMC Election Reservation: मुंबई महापालिकेच्या २२७ पैकी फक्त ७५ जागा खुल्या गटासाठी; अनेक दिग्गजांची झोप उडाली!

Related News

BMC Election: किती उमेदवारांचे अर्ज वैध, किती बाद? मुंबई महापालिकेत अखेर कितीजण मैदानात?

मुंबईकरांसाठी मोठी घोषणा: १० रुपयांचा नाश्ता आणि महिलांना १५०० रुपये, ज्युनिअर ठाकरेंचा महामेगाप्लान उघड

BMC निवडणूक: ठाकरे बंधूंची 227 उमेदवारांची अंतिम यादी जाहीर! तुमच्या प्रभागातून कोण मैदानात? पाहा सविस्तर

Mumbai civic polls: NCP to approach State Election Commission, alleges bias favouring BJP–Shiv Sena candidates