मुंबई महापालिकेसाठीची एकूण सदस्यसंख्या २२७ असून, त्यापैकी ११४ जागा महिलांसाठी राखीव असतील. अनुसूचित जातींसाठी १५ प्रभाग राखीव ठेवण्यात आले असून, त्यापैकी ८ महिला प्रभाग आहेत. अनुसूचित जमातींसाठी २ जागा राखीव असून, त्यापैकी एक महिला प्रभाग आहे. ओबीसी प्रवर्गासाठी एकूण ६१ जागा राखीव असून, त्यापैकी ३१ महिला प्रभाग आहेत. उर्वरित १४९ प्रभाग सर्वसाधारण असतील, ज्यामध्ये ७४ महिला प्रभाग राखीव आहेत.
मुंबई महापालिकेतील ओबीसी प्रवर्गासाठी राखीव वॉर्डांची यादी
या वेळच्या आरक्षण सोडतीनुसार खालील वॉर्ड ओबीसी प्रवर्गासाठी राखीव आहेत —
वॉर्ड क्रमांक १, ४, ६, १०, ११, १२, १३, १८, १९, २७, ३२, ३३, ४५, ४६, ४९, ५०, ५२, ६३, ६९, ७०, ७२, ७६, ८०, ८२, ८५, ८७, ९१, ९५, १००, १०५, १०८, १११, ११३, ११७, १२८, १२९, १३०, १३५, १३६, १३७, १३८, १५०, १५३, १५८, १६७, १७०, १७१, १७६, १८२, १८७, १९१, १९३, १९५, १९८, २०८, २१६, २१९, २२२, २२३, २२६.
ही यादी जाहीर होताच विविध पक्षांतील नगरसेवक आणि स्थानिक नेत्यांमध्ये हालचाली सुरू झाल्या आहेत. काहींच्या वॉर्डांवर आरक्षण बसल्याने त्यांना आता पर्यायी प्रभागातून उमेदवारी विचारावी लागेल, तर काही ठिकाणी महिला आरक्षणामुळे नगरसेवकांनी पत्नींना उमेदवार म्हणून पुढे करण्याची तयारी सुरू केली आहे.
महिलांसाठी राखीव असलेले ओबीसी वॉर्ड
या आरक्षण सोडतीनुसार, ओबीसी प्रवर्गातील महिलांसाठी राखीव असलेले प्रभाग पुढीलप्रमाणे आहेत —
वॉर्ड क्रमांक १, ६, ११, १२, १३, १८, १९, २७, ३२, ३३, ४६, ४९, ५२, ७२, ८०, ८२, १०५, १०८, ११७, १२९, १५०, १५३, १५८, १६७, १७०, १७६, १९१, १९८, २१६, १२८.
या यादीवरून लक्षात येते की मुंबईतील उत्तर आणि पश्चिम उपनगरांतील अनेक महत्त्वाचे वॉर्ड ओबीसी महिला प्रवर्गासाठी राखीव झाले आहेत. यामुळे शिवसेना (ठाकरे गट), शिंदे गट, भाजप आणि काँग्रेसमधील काही नामवंत माजी नगरसेवकांना धक्का बसला आहे. काही जणांना नवीन वॉर्ड शोधावे लागतील, तर काही ठिकाणी कुटुंबातील महिलांना राजकारणात उतरवण्याची शक्यता आहे.
राजकीय परिणाम
मुंबई महापालिकेचे आरक्षण जाहीर झाल्यानंतर राजकीय समीकरणे मोठ्या प्रमाणावर बदलतील, अशी शक्यता आहे. ओबीसी आरक्षणाचा थेट परिणाम पश्चिम, मध्य आणि पूर्व उपनगरांतील प्रभागांवर होणार आहे. काही पक्षांसाठी हे आरक्षण फायदेशीर ठरण्याची शक्यता असताना, काही नेत्यांना राजकीय गणित पुन्हा मांडावे लागेल.
या सोडतीनंतर स्थानिक पातळीवर **"इनकमिंग-आउटगोईंग"**ची हालचाल वाढेल अशी चिन्हे आहेत. काही माजी नगरसेवकांनी आपल्या जोडीदारांना किंवा कुटुंबातील महिलांना उमेदवार म्हणून उभे करण्याची तयारी सुरू केली आहे. त्याचवेळी काही जण नव्या वॉर्डातून निवडणुकीत उतरण्याचे पर्याय तपासत आहेत.
मुंबईतच नव्हे, तर संपूर्ण महामुंबईत सोडत
मुंबईसह ठाणे, नवी मुंबई, कल्याण-डोंबिवली, भिवंडी, उल्हासनगर, पनवेल, मीरा-भाईंदर आणि वसई-विरार या महापालिकांसाठी देखील आज आरक्षण सोडत जाहीर करण्यात आली. त्यामुळे संपूर्ण महानगर प्रदेशात राजकीय चर्चांना उधाण आले आहे.
या आरक्षण प्रक्रियेमुळे पुढील काही दिवसांत सर्व पक्षांच्या तळागाळात हालचाली वाढणार आहेत. कोणता नेता कोणत्या वॉर्डातून उमेदवारी मिळवतो, कोण आपला गड टिकवतो, आणि कोणाला नवीन क्षेत्र गाठावे लागते, हे आगामी आठवड्यांत स्पष्ट होईल.
मुंबई महापालिकेच्या इतिहासात प्रत्येक आरक्षण सोडतीने राजकीय समीकरणे बदलली आहेत. या वेळचे ओबीसी आरक्षणही तसंच नवं राजकीय चित्र निर्माण करणार असल्याचे संकेत आधीच मिळू लागले आहेत.