इंडिया आघाडीच्या टीकेनंतर निवडणूक आयोगाची मोठी घोषणा; मतमोजणी नियमांत फेरबदल, नेमकं का?

by Webdesk
26 Sep 2025

ईव्हीएम मतमोजणी आता टपाल मतांनंतरच – पारदर्शकतेसाठी आयोगाचा निर्णय

देशाच्या निवडणूक प्रक्रियेत पारदर्शकता आणण्यासाठी निवडणूक आयोगाने एक महत्त्वपूर्ण निर्णय घेतला आहे. ईव्हीएम आणि व्हीव्हीपॅट मतमोजणीबाबतचा नियम बदलत आयोगाने जाहीर केले आहे की, आता ही मतमोजणी फक्त टपाल मतपत्रिकांची मोजणी पूर्ण झाल्यानंतरच केली जाईल. या निर्णयामुळे निवडणूक निकाल अधिक स्पष्ट आणि वादविवादमुक्त होणार असल्याचे मानले जात आहे.

राहुल गांधींच्या आरोपांनंतर बदल

गेल्या आठवड्यात दिल्लीतील पत्रकार परिषदेतून विरोधी पक्षनेते राहुल गांधी यांनी भाजप आणि केंद्रीय निवडणूक आयोगावर थेट हल्ला चढवला होता. गेल्या लोकसभा आणि विधानसभा निवडणुकांमध्ये मतांची चोरी झाल्याचा त्यांचा आरोप होता. त्यानंतर बुधवारी आयोगाने आपल्या ईसीआयनेट पोर्टलमध्ये काही महत्त्वाचे बदल केले, तर गुरुवारी मतमोजणी प्रक्रियेत मोठा निर्णय घेत अधिकृत परिपत्रकही जारी केले.

ईव्हीएम मतमोजणीची नवी पद्धत

आयोगाने स्पष्ट केले आहे की यापुढे ईव्हीएम आणि व्हीव्हीपॅटमधील मतमोजणी टपाल मतांच्या गणना पूर्ण झाल्यानंतरच होईल. आतापर्यंत पोस्टल बॅलेट सकाळी ८ वाजता आणि ईव्हीएमची मोजणी ८:३० वाजता सुरू होत असे. दोन्ही प्रक्रिया समांतरपणे चालत असल्याने काहीवेळा निकालाचे चित्र बदलत असे. नव्या नियमानुसार या त्रुटी टळतील आणि मतमोजणी अधिक सुरळीत व पारदर्शक होईल.

इंडिया आघाडीची मागणी मान्य

गेल्या लोकसभा निवडणुकीत मुंबई उत्तर पश्चिमसह अनेक मतदारसंघात पोस्टल मतांच्या उशिरा झालेल्या गणनेमुळे निकाल बदलले. अमोल कीर्तीकर यांचा फक्त ४८ मतांनी झालेला पराभव हा याचाच मोठा दाखला मानला जातो. त्यानंतर इंडिया आघाडी व इतर पक्षांनी आयोगाला आग्रह धरला की टपाल मतांची मोजणी पूर्ण झाल्यावरच ईव्हीएम मतमोजणी सुरू व्हावी. तत्कालीन मुख्य निवडणूक आयुक्त राजीव कुमार यांनी ती मागणी फेटाळली होती. मात्र आता आयोगाने पूर्वीचीच पद्धत पुन्हा लागू केली आहे.

२०१९ चा बदल रद्द

२०१९ पर्यंत आयोग टपाल मते आधी पूर्ण मोजून नंतर ईव्हीएम मोजणी सुरू करत होता. परंतु १८ मे २०१९ रोजी पोस्टल मतांची संख्या वाढल्याचे कारण देत प्रक्रिया बदलण्यात आली. "ईव्हीएम मतमोजणी पोस्टल मतांबरोबर सुरू ठेवता येईल" असा आदेश तेव्हा देण्यात आला होता. आता तो आदेश रद्द करून टपाल मतांना प्राधान्य देण्याचा निर्णय घेतला गेला आहे.

आयोगाचे स्पष्टीकरण

आयोगाने सांगितले की, इलेक्ट्रॉनिकली ट्रान्समिटेड पोस्टल बॅलेट सिस्टीम (ETPBS) सुरू झाल्यापासून टपाल मतांची संख्या वाढली आहे. या मतपत्रिका ई-मार्गे पाठवल्या जातात, पण भरल्यानंतर पोस्टाने परतवाव्या लागतात. प्रत्येक पत्रिकेवरील QR कोड वाचावा लागतो, त्यामुळे गणना वेळखाऊ ठरते. म्हणून प्रक्रिया स्पष्ट व एकसमान करण्यासाठी हा बदल केला असल्याचे आयोगाने स्पष्ट केले.

मतदार नोंदणी प्रक्रियेत बदल

फक्त मतमोजणीच नव्हे तर मतदार नोंदणी प्रक्रियेतही बदल करण्यात आले आहेत. आता नवीन नाव नोंदवणे, वगळणे किंवा दुरुस्ती करण्यासाठी अर्जदाराला आधारशी लिंक मोबाईल क्रमांक वापरून ई-साइनद्वारे पडताळणी करावी लागेल. यापूर्वी केवळ EPIC क्रमांक वापरून अर्ज करता येत असे. आता मात्र फॉर्म ६, ७ आणि ८ भरण्यासाठी ई-साइन बंधनकारक आहे.

निष्कर्ष

राहुल गांधींच्या आरोपांनंतर आयोगाने घेतलेला हा निर्णय निवडणूक प्रक्रियेसाठी महत्त्वाचा ठरला आहे. टपाल मते पूर्ण मोजून झाल्यावरच ईव्हीएम मतमोजणी सुरू होईल, या नियमामुळे निकालाविषयी शंका निर्माण होण्याची शक्यता कमी होईल. पारदर्शकता, स्पष्टता आणि सर्वत्र एकसमानता ठेवण्याच्या दिशेने आयोगाने उचललेले हे पाऊल ऐतिहासिक मानले जात आहे.

Image Courtesy:

02 Jan 2026

BMC Elections

इंडिया आघाडीच्या टीकेनंतर निवडणूक आयोगाची मोठी घोषणा; मतमोजणी नियमांत फेरबदल, नेमकं का?

Related News

BMC Election: किती उमेदवारांचे अर्ज वैध, किती बाद? मुंबई महापालिकेत अखेर कितीजण मैदानात?

मुंबईकरांसाठी मोठी घोषणा: १० रुपयांचा नाश्ता आणि महिलांना १५०० रुपये, ज्युनिअर ठाकरेंचा महामेगाप्लान उघड

BMC निवडणूक: ठाकरे बंधूंची 227 उमेदवारांची अंतिम यादी जाहीर! तुमच्या प्रभागातून कोण मैदानात? पाहा सविस्तर

Mumbai civic polls: NCP to approach State Election Commission, alleges bias favouring BJP–Shiv Sena candidates